loading...

Doujinshi là gì và lí do Doujinshi được đón nhận rộng rãi tại Nhật Bản

Doujinshi đã không còn là thể loại xa lạ với những ai yêu thích nghệ thuật 2D. Nhưng đâu là lí do doujinshi phát triển mạnh mẽ khi Nhật Bản là quốc gia cực kì xem trọng vấn đề tác quyền? Hãy cùng CoTvn đi tìm câu trả lời nhé.

Doujinshi đã không còn xa lạ với các fan 2D. Vậy doujinshi là gì, và vì sao lại được đón nhận rộng rãi?

Doujinshi là gì?

Doujinshi (どうじんし, 同人誌, đồng nhân chí) là thể loại truyện tự xuất bản, thường là manga hoặc tiểu thuyết.

Doujinshi được ghép từ “doujin” (ám chỉ những người có cùng sở thích) và “shi” (từ rút gọn của zasshi, tức tạp chí). Nói cách khác, doujinshi là sản phẩm hướng đến một nhóm đối tượng độc giả đặc biệt có cùng sở thích.

Cửa hàng doujinshi Toranoana tại Akihabara.

Doujinshi không chỉ gồm niji sousaku– thể loại ăn theo như chúng ta thường biết, mà còn có cả ichiji sousaku– tác phẩm hoàn toàn độc lập không dựa trên bất kỳ hình thức nào. Miễn là đáp ứng nhu cầu của một nhóm độc giả nào đó thì đều được gọi là doujinshi.

Doujinshi Và Vấn Đề Bản Quyền

Doujinshi tại các quốc gia khác hầu như không thể phát triển, điển hình là tại Mỹ. Các họa sĩ vẫn có thể vẽ doujinshi và kiếm lời từ đó, nhưng họ sẽ đối diện với nguy cơ kiện tụng vì vi phạm bản quyền.

Tuy nhiên ở Nhật Bản, doujinshi lại là một câu chuyện khác.

Dù luật bản quyền rất chặt chẽ, doujinshi tới nay vẫn nằm trong “vùng an toàn”, được bày bán rộng rãi tại hiệu sách và cửa hàng online. Không những vậy, mỗi năm Nhật Bản còn có hơn 1,000 hội chợ doujinshi với vô số các thể loại đáp ứng thị hiếu độc giả, trong đó phải kể đến sự kiện toàn cầu Comiket- nơi bày bán các sản phẩm chủ yếu là doujinshi.

Comicket- nơi được mệnh danh là thiên đường mua bán doujinshi ở Nhật Bản.

Doujinshika (họa sĩ doujinshi) được tự do sáng tác và bày bán các sản phẩm trên thị trường, họ chỉ gặp rắc rối khi bị chính tác giả gốc kiện tụng, nhưng chuyện này thường không xảy ra. Vậy đâu là nguyên nhân sâu xa giúp doujinshi vẫn có “đất sống”?

1. Phát Triển Tài Năng

Rất nhiều họa sĩ chuyên nghiệp luôn muốn tạo điều kiện cho giới không chuyên phát huy tài năng. Với họ, niji sousaku là bước đầu tiên nhất để tạo dựng tên tuổi trong tương lai.

Nhóm tác giả CLAMP khởi nghiệp từ vẽ yaoi doujinshi.

Nếu bạn cho rằng khởi nghiệp từ doujinshi là bất khả thi thì không hề nhé. Có rất nhiều nghệ sĩ nổi lên từ việc sáng tác doujinshi, nổi bật nhất là CLAMP với yaoi doujinshi Saint Seiya tại Comiket. Giờ thì tên tuổi của họ đã phủ sóng toàn thế giới rồi đấy!

2. Quảng Bá Không Lợi Nhuận

Có thể nói, niji sousaku là hình thức quảng bá nguyên tác không lợi nhuận và đôi bên cùng có lợi. Một tác phẩm niji sousaku hấp dẫn chắc chắn sẽ thu hút được nhiều độc giả, đồng thời thôi thúc họ tìm đọc bản nguyên tác.

3. Doujin Là Hình Thức Ăn Theo

Theo quan điểm pháp lý, nhiều người cho rằng niji sousaku nghiêng về “hình thức ăn theo” hơn là “đạo nhái”. Thủ tướng Nhật Bản Shinzou Abe cũng từng phát biểu rằng:

Doujinshi nên được đón nhận như một hình thức ăn theo nguyên tác chứ không xâm phạm tác quyền như các trang đăng tải anime/manga bất hợp pháp. Doujinshi sẽ được liệt vào nhóm shikokuzai vì không tạo nên sự cạnh tranh gay gắt đối với tác phẩm gốc, cũng không gây thiệt hại to lớn đến lợi nhuận của các tác giả.

4. Truy Tìm Nhân Tài

Bỏ qua vấn đề kiện tụng không cần thiết, nhiều công ty lớn vẫn mong muốn tìm kiếm và mở rộng quan hệ với các họa sĩ trẻ tuổi và tài năng, những thế hệ kế tiếp dự sẽ khuấy động làng manga nước nhà. Nhiều NXB lớn còn xuất hiện tại hội chợ doujinshi nhằm tìm kiếm những tài năng thực sự.

5. Bảo Vệ Danh Tiếng

Giới nghệ sĩ và xuất bản tại Nhật luôn hạn chế tối đa các vụ tố tụng tránh làm ảnh hưởng tên tuổi của họ. Thực tế, doujinshika chính là những fan hâm mộ cuồng nhiệt nhất, nếu làm khó họ thì ít nhiều cũng sẽ mất điểm trong mắt công chúng.

Ngoài ra, theo khảo sát với 4000 doujinshika, việc kiếm sống từ doujinshi là không thể. Theo đó, 60% họa sĩ ra về tay không tại sau một hội chợ doujinshi, số còn lại tuy kiếm được lợi nhuận nhưng cũng chả bù vào đâu. Trong số đó, khoảng lợi nhuận cao nhất mà họ thu về chỉ khoảng 200,000 yen (~ 40 triệu VND).

Thế nên không lí gì các “ông lớn” phải tốn nhiều thời gian kiện tụng một họa sĩ vừa “chân ướt chân ráo” mới vào nghề và thu nhập chẳng đáng bao nhiêu.

Doujinshi Và Mối Đe Dọa?

Đi cùng với sự phát triển tột độ, doujinshi đồng thời đánh động vào sự chú ý của các tổ chức có liên quan, điển hình là Hiệp hội quyền tác giả Nhật Bản (JASRAC). Hiện tại, JASRAC chỉ quản lí mảng âm nhạc Nhật với 3.5 triệu bài hát, thu phí từ việc buôn bán đĩa nhạc hoặc sử dụng nhạc trên TV, radio, tiệm karaoke,…

Tuy nhiên trong một cuộc họp báo vào tháng 07 vừa qua, chủ tịch vừa nhậm chức Michio Asaishi cho biết JASRAC đang lên kế hoạch nhắm đến lĩnh vực văn học – nghệ thuật, trong đó bao gồm manga và anime thay vì chỉ có âm nhạc như trước đó.

JASRAC rất thắt chặt luật bản quyền. Chính tổ chức cũng từng gây “chấn động” khi xử phạt 212 cửa hiệu vì phát nhạc nền không trả phí, thậm chí cả những ai đăng tải lời bài hát trên Twitter. Vậy liệu niji sousaku doujinshi có tiếp tục nằm trong vùng an toàn nếu JASRAC thật sự vào cuộc?

Kết

Có thể nói, doujinshi hiện đang đóng góp rất lớn vào công cuộc phát triển của làng 2D nước Nhật. Đó không chỉ thỏa mãn nhiềm yêu thích của người hâm mộ mà còn tạo cơ hội cho các hạo sĩ tài ba được tiến xa hơn trên con đường sự nghiệp. Nhưng chung quy doujinshi vẫn còn là vòng luẩn quẩn, khi những quy định về vấn đề bản quyền vẫn còn là một câu chuyện chưa đến hồi kết.

Tìm Kiếm:



loading...